Het is mijn overtuiging dat we in de zorg in de toekomst veel meer vormen van franchising zullen zien, ongeacht het feit dat we naast de stichtingsvorm, ook veel meer BV’s en NV’s, Coöperaties zullen zien. Mogelijk komt er als nieuwe vorm nog de maatschappelijke onderneming bij? Kortom de franchise formule zal worden toegepast binnen de bestaande juridische structuren. Waarom ik die overtuiging heb, wil ik in dit blogartikel kort toelichten.
Franchising is namelijk een manier om grootschalig beheer met kleinschalige zorg te combineren.
Immers in mijn andere nieuwe visie op besturen in de zorg heb ik mezelf vaak de vraag gesteld hoe grote concerns, zoals Espria, Meavita, Zorggroep Noord Limburg in de toekomst het best bestuurd zouden kunnen worden? Het gaat dan om vragen zoals: Hoe zorg ik ervoor dat medewerkers zich met zo’n grote organisatie kunnen identificeren? Hoe zorg ik voor binding met de cliënten? Voor profilering op de markt? Voor ondernemerschap binnen de eigen onderneming? Voor een meer resultaatgerichte bedrijfsvoering? Voor een onderneming die op alle niveaus marktgericht is? Maar bovenal: Hoe zorg ik voor een organisatie waar het leuk werken is?
Andere formuleringen over hetzelfde thema zijn: Hoe voorkom ik dat heel veel energie binnen de organisatie weglekt aan oeverloze discussies over centraal versus decentraal? Hoe voorkom ik dat te veel tijd wordt besteed aan het houden van functioneringsgesprekken? Hoe voorkom ik dat leidinggevenden en medewerkers zich afhankelijk opstellen ten opzichte van de bestuurder? Hoe voorkom ik dat we ieder jaar weer zo lang bezig zijn met de hele planning- en controlcyclus? Hoe kan ik inspelen op een steeds flexibeler financieringsstelsel?

Het antwoord op al deze vragen is naar mijn idee franchising. In het kort betekent franchising het met elkaar samenwerken in een verband, waarbij de deelnemers hun zelfstandigheid behouden. Zie verder de franchise startpagina. Bekende voorbeelden van franchiseorganisaties zijn Albert Hein en Mc Donald en de Hypotheker. Deze drie verschillen veel van elkaar. Mc Donald is een heel centraal geleide franchiseorganisatie. Alle vestigingen zien er hetzelfde uit, hebben hetzelfde assortiment, dezelfde kwaliteit en gelijke bedrijfsvoeringprocessen. Maar iedere filiaalhouder is wel volledig verantwoordelijk voor de eigen onderneming en voor het goed inspelen op de markt. Hij/zij is ook eigenaar van het filiaal en de eigen inkomsten zijn volledig afhankelijk van de omzet.
Albert Hein is veel minder centraal geleid. Iedere filiaalhouder heeft de ruimte om goed in te spelen op de eigen doelgroepen. Afhankelijk van het vloeroppervlak van de winkel is naast een standaard assortiment de mogelijkheid om eigen invulling te geven aan heel veel andere artikelen.
Iedere filiaalhouder is vrij in het eigen personeelsbeleid, is vrij in de wijze waarop hij/zij kosten wil/moet maken, is vrij in de besteding van de winst etc.
De Hypotheker is betrekkelijk nieuw, maar telt al 170 vestigingen. In hun strategie staat dat zij door willen groeien naar 200 vestigingen. Als filiaalhouder heb je maximale vrijheid de eigen dienstverlening in te richten en goed te zorgen voor je eigen klantenkring. De franchiseorganisatie biedt een goed doordacht concept, biedt voldoende ondersteuning ook qua bedrijfsvoering, waardoor je in staat bent goed te starten en al snel te zorgen voor een goede marktpositie.

Kortom: Het is de moeite waard om te kijken of franchisemodellen goed bruikbaar zijn in de zorg. Waarom beginnen de grotere concerns in de zorg niet met de inrichting van een groot aantal regionale zorgverlenings bv’s, met zelfstandige risico dragende filiaalhouders? Waarom geen zelfstandig expertisecentrum, waarin alle kennis en kunde bij elkaar wordt gebracht, die vervolgens weer op commerciële basis als diensten worden aangeboden aan de filiaalhouders? Waarom geen zelfstandige vastgoed bv, die voor de aangesloten zorgfiliaalhouders veel voordeel kan bieden, zeker in deze tijd van grote financieringsproblemen? Waarom geen collectief goed aanbod inzake ICT-toepassingen? Voor een groot ziekenhuisconcern zou ook gedacht kunnen worden aan een franchiseconstructie in de relatie met de verschillende groepen specialisten. Waarop richten deze groepen geen BV’s op, als franchisenemer binnen het ziekenhuisconcern als franchisegever?
Dan rest de vraag: Wat zijn de belemmeringen dit nu al te doen? Het gaat dan vooral om fiscale en wettelijke belemmeringen, zoals o.a. de BTW, de Vennootschapsbelasting, de erkenningen, de WTZi en ga zo maar door. Franchising hoort bij marktwerking. Ik geloof dat het goed zou zijn om de BTW plicht ook voor de zorg te gaan toepassen, zeker bij het verder doorvoeren van marktwerking. Het zou wel eens zo kunnen zijn, voorbeelden uit Duitsland bewijzen dat, dat invoering van BTW mogelijk meer voordelen als nadelen met zich mee zal brengen. Dat geldt mijns inziens ook voor de Vennootschapsbelasting. Dit alles leidt ertoe dat ik bestuurders vooral van grotere concerns oproep te overwegen om in de toekomst vormen van franchising te gaan invoeren. Ik hoor graag wie het met me eens is en wie niet, natuurlijk met de erbij behorende argumenten.