Afgelopen zaterdag stond een uitgebreid interview in het Algemeen Dagblad met professor Ruut Veenhoven, waarin wordt beschreven dat een gelukkig mens mogelijk wel tien jaar langer leeft dan een ongelukkig mens. Gelijktijdig las ik in de Hart en Ziel bijlage van de Volkskrant een artikel over bewust werken aan het eigen geluk en zowaar een gratis webcursus Duurzaam Geluk van Onno Hamburger. Dat deed mij denken aan emotionele discussies die ik heb gevoerd met het management van Noorderboog te Meppel in het kader van het opstellen van een toekomstvisie op de zorg.
Als je als mens gelukkig bent, is dat een signaal van de natuur dat het goed met je gaat. Je immuunsysteem werkt daardoor beter. Als je chronisch ongelukkig bent, is er iets mis en schakelt het lichaam automatisch in een vecht-vlucht versnelling. Dan bezuinigt het lichaam op de immuunreactie en loop je eerder infecties op. Volgens Veenhoven is nu wel definitief aangetoond dat geluk goed is voor de gezondheid. Daar ligt dus eigenlijk business voor de zorgsector. Hoe gelukkig zijn cliënten in onze zorgcentra? Meestal is alles erop gericht om verzorgende en verplegende taken te meten, maar we richten ons nog maar sporadisch op het meten van geluk. Rapportages zijn vooral gericht op onze handelingen, die we wel of niet goed gedaan hebben. Over valincidenten, over medicijndistributiefouten, over decubitus, over agressie of depressie en ga maar door. Mijn voorstel is dat onze rapportages vanaf nu veel meer zullen gaan over de stemming van de bewoners en over de wijze waarop de zorg wordt ervaren. Natuurlijk is het doel daarbij dat er daardoor betere zorg wordt verleend, dat er meer rust komt, de werkdruk wordt verlaagd, maar vooral het geluk van de cliënten toeneemt.

Terug naar de discussie in Noorderboog. Ik had het volgende tekstvoorstel opgenomen onder het kopje: Wij dragen bij aan het geluk van de cliënt. “Cliënten zijn in feite afhankelijk van ons voor wat betreft het bereiken van het eigen geluk. Het is een misverstand te denken dat ieder mens zelf kan en moet zorgen voor het bereiken van geluk. Dat is gewoon niet zo naarmate je in veel zaken van anderen afhankelijk bent geworden. Belangrijk voor medewerkers is dus het besef dat we kunnen bijdragen aan het geluk van de cliënt. Vanuit dat besef is het onze opdracht het geluk voor cliënten op allerlei creatieve manieren te ‘organiseren’.”
Men vond dit bij Noorderboog toch wel erg ver gaan en sommigen vonden het klinkklare onzin. Mensen zijn toch altijd zelf verantwoordelijk! Wij moeten toch vooral zorgen! De cliënt bepaalt zelf hoe hij dat ervaart! Dat is toch wel veel van ons gevraagd! Hoe kunnen wij in vredesnaam voor het geluk van de cliënt verantwoordelijk zijn? Sommigen vonden zichzelf toch wel mede verantwoordelijk! Allemaal sterke overtuigingen, die lastig veranderbaar bleken te zijn. Toch is het door veel praten gelukt om deze overtuigingen veranderd te krijgen. Op zijn minst is bij een aantal twijfel ontstaan over de eigen overtuiging. Kortom: Het is meer dan de moeite waard om de dialoog over het geluk van de cliënt te voeren.

En geluk is zeker meetbaar. Als er al een algemene conclusie uit geluksstudies valt te trekken is dat geluk meetbaar is. Sterker nog, het blijkt dat je ‘gelukkig zijn’ kunt leren. Niet alleen kortdurend geluk, zoals winkelen, lekker eten, seks, de geur van vergebakken brood, maar ook langdurig geluk. Daarvoor is een gratis webcursus te volgen onder www.hartenziel.nl. Het gaat namelijk ook om wat je denkt en wat je doet. We weten dat mensen snel en langdurig voor de rest van hun leven ten negatieve kunnen veranderen. We staan meer open voor negatieve signalen dan voor positieve. Als iemand bijvoorbeeld iets traumatisch meemaakt dan is het begrijpelijk dat iemand daar nog lang last van heeft. Maar als zoiets gebeurt ten positieve is het opeens onvoorstelbaar. En dat terwijl het voor je hersencellen natuurlijk weinig uitmaakt of iets positiefs of negatiefs is. Die verwerken gewoon de informatie die door je brein gaat. Natuurlijk zijn we geneigd om meer belang te hechten aan serieuze negatieve dingen omdat die vaak met overleven geassocieerd worden. Toch blijkt ons brein ook heel snel positieve veranderingen te kunnen maken. Van belang hierbij is wel dat er voldoende impact op het brein gemaakt wordt. Anders werkt het niet. En iemand moet ook wel echt willen.
Mensen vallen goed te helpen op weg naar geluk, zegt Professor Veenhoven. Levenskunst valt te leren. Je kan mensen leren van iets te genieten. Je kan ze leren minder ruzie te maken en goed met andere mensen om te gaan. Ook in onze zorgcentra dus. Ik wens daarbij ons allemaal veel succes toe.