In de afgelopen week heb ik via de website van het CIBG de resultatenrekeningen bekeken van een aantal concerns voor ouderenzorg/thuiszorg voor het jaar 2007. Zowel kleinere als grotere organisaties en wat bleek? Het aantal organisaties dat in de rode cijfers terecht is gekomen is sterk toegenomen. Ik heb het verlies uitgedrukt in een percentage ten opzichte van het volledige budget. De verliespercentages variëren van 0% tot – 19,98%.

Iedereen heeft kunnen lezen dat het slecht ging met Thuiszorg Amsterdam. Dat is inmiddels overgenomen door Cordaan (70%), de Eveangroep (25%) en de Zonnehuisgroep Amstelland. (5%). Cordaan heeft er flink voor moeten betalen. Het totale verlies van Thuiszorg Amsterdam over 2007 bedroeg € 7,5 miljoen, ofwel 6,7% van het jaarbudget. Daarmee was thuiszorg Amsterdam nog lang niet de slechtst draaiende zorgorganisatie. Zij eindigen in mijn lijstje op de 3e plaats. Het slechtst ging het met Stichting Vivent te ’s-Hertogenbosch, gevolgd door Thuiszorg Zuid-West Friesland. Als grote organisaties verkeren ook de Eveangroep, de Omring, Noorderboog, de Thebegroep, Avéant, Surplus en Humanitas te Rotterdam in de rode cijfers. Als kleinere organisaties kunnen worden genoemd Verian, de Zorgcombinatie Zwolle en Amant. Ook die jaarrekeningen laten rode cijfers zien. Gelukkig zijn er ook nog genoeg zorgorganisaties die het goed doen, hoewel de grotere marges van de afgelopen jaren bijna nergens meer worden gehaald.

Het gaat dus niet alleen om thuiszorgorganisaties die het slecht doen, maar ook om concerns van verpleeg- en verzorgingshuizen, soms in de combinatie met een ziekenhuis. De oorzaak ligt dus niet alleen in te lage aanbestedingen in het kader van de WMO, maar ook in de budgetkortingen van het Ministerie van VWS en het niet uitbetalen van geleverde productie door het zorgkantoor. Bij verliescijfers, zoals bij Vivent, is mijns inziens ook sprake van mismanagement. Actiz voorspelt dat in 2008 nog meer zorgorganisaties in de rode cijfers terecht zullen komen. Faillissementen waren vroeger ondenkbaar, maar zijn nu aan de orde. De kans op faillissementen in de ouderenzorg neemt alleen maar toe.
In die zin hebben we nu bereikt, waarvoor ik vroeger in mijn artikelen heb gepleit, te weten dat zorgorganisaties ook te maken zouden moeten krijgen met organisatorische doodsangst oftewel de angst om failliet te gaan. Dat zou mijns inziens betekenen dat bestuurders bij voortduring moeten sturen op beheersing van opbrengsten en kosten. In die fase zijn we nu beland. Dat zie ik ook terug in de essentie van mijn opdrachten. In de laatste twee opdrachten was sprake van het doorvoeren van substantiële bezuinigingen van meer dan 10%. Ook op dit ogenblik zit ik bij Rumah Kita in een opdracht waar bezuinigd zal moeten worden. Hoeveel precies?  Dat moet ik de komende maanden nog goed berekenen. Dat hangt o.a. samen met de definitieve afrekening van de nieuwbouw en met het doorberekenen van de kosten van kleinschalige verpleegzorg. Voor mij is duidelijk geworden dat de minimumschaalgrootte om financieel gezond te kunnen blijven in de afgelopen jaren moest worden opgeschroefd tot een jaarlijkse omzet van ongeveer € 50 miljoen of meer. Ook Rumah Kita zal aansluiting moeten zien te vinden bij een groter geheel.

Moeten we met deze nieuwe situatie blij zijn? Dat ben ik in ieder geval niet. Het beleid van de Overheid is wispelturig en onduidelijk. Noodzakelijke overproductie wordt niet gefinancierd. De bureaucratie en controles nemen alleen maar toe. De tarieven worden steeds krapper en de indicaties steeds zwaarder. Ondertussen blijft de zorgkloof gewoon bestaan en is het onduidelijk hoe deze zou moeten worden opgelost. Wordt besturen daardoor minder leuk? Voor mij dus soms wel, want iedere keer in opdrachten te moeten bezuinigen is niet leuk en kost mij veel energie. Gelukkig zie ik zelf nog wel voldoende mogelijkheden om het besturen leuk te houden en ook om ervoor te zorgen dat organisaties weer financieel gezond worden. Ik word daarbij geïnspireerd door mijn collegae binnen C3 en mijn netwerk van collega bestuurders. Zij zorgen ervoor dat ik telkens weer nieuwe ideeën krijg en nieuwe mogelijkheden zie. Zij geven me ook de energie die ik nodig heb. Zelf ga ik mijn batterij in deze maand opladen door middel van een avontuurlijke vakantie in de Verenigde Staten. Bijna vier weken trekken met een camper vanuit San Francisco. Ik zie ernaar uit!